Генерал болғысы келетіндер көп

Среда, 24 Февраль 2021 03:22

Бүгінде қоғамда «жастар әскери мамандыққа қызықпайды» деген сыңаржақ пікір қалыптасқан. Сыңаржақ дейтініміз, әскери мамандықтың «майын ішкен» майталмандардың айтуынша керісінше әскери мамандықты қалайтындар әскери қызметке ұмтылатындар көп. Тек оларға қойылатын қатаң талаптың салдарынан бәрі бірдей әскери машықты меңгеріп кетпейтіндігі рас.

125

Жүз жылдық белестің жемісі көп

Пятница, 19 Февраль 2021 04:16

Биыл Азаматтық хал актілерін тіркеу (АХАТ) органдарына 100 жыл толып отыр. Тарих беттерін ақтарсақ, бұл орган 1921 жылы 5 наурызда құрылған. Осынау мерейлі мереке қарсаңында біз Шымкент қалалық Әділет департаменті басшысының орынбасары, Әдеп жөніндегі уәкіл Балжан ӘЛІПБЕКПЕН сұхбаттасқан едік.

108

Әскери міндетті өтеу парыз

Пятница, 29 Январь 2021 06:33

balamdy-askerge-alip-ketti

Отан алдындағы парызын өтеу әрбір ер жігіттің азматтық борышы. Бүгінде әскерге шақырудың талаптары мен тәртібінде ерекшеліктер мен  өзгерістер бар. Бұл жайлы біз Шымкент қаласы қорғаныс істері жөніндегі департаменті бастығының бірінші орынбасары – штаб бастығы подполковник Тәуіржан СМАҒҰЛОВПЕН сұхбаттасқан едік.

 

tauirzhan-smagulov– Тәуіржан Сақұлы, алдымен әскерге кімдер шақырылатынын айтып өтсеңіз?
– Әскери азаматтық борышын өтеу үшін жасы 18-ге толған, 18-ден асқан жігіттер  тұрғылықты жері бойынша әскери комиссариатқа шақырылады. Тұрғылықты мекенжайынан таппағандықтан, баланың деректерін іздеуге беріледі. Мұндай жағдайда полиция өкілі оны жұмыс орнынан алып кетуге толықтай құқысы бар. Себебі баланың шақыру учаскелеріне келмеген жағдайда әскери комиссариатқа күштеп алып келу міндеті полицияға тапсырылған.  Ал, кез келген мекеме басшысы  өзінде қызмет ететін, әскер қатарына шақыруға жататын азаматтарды жергілікті әскери басқару органдарының  шақыруы бойынша сол уақытқа жұмыстан босатып, шақыру учаскесіне баруын қамтамасыз етуге тиісті. Олай болмаған жағдайда жоғарыдағы айтылғандай жұмыс орнынан алып кетуге полицияның қақысы бар.

 

–  Егер әскерге барудан себепсіз бас тартқан жағдайда, қандай жазаға тартылуы мүмкін?
– ҚР Қылмыстық Кодексiнің 387-бабы, әскери қызметтен жалтару бойынша бір мың айлық есептiк көрсеткiшке дейiнгi мөлшерде айыппұл салынады. Немесе сол мөлшердегі ақыны өтейтіндей түзеу жұмыстарына, не төрт жүз сағатқа дейінгі мерзімге қоғамдық жұмыстарға тартылады. Тіпті заңда бір жылға дейiнгi мерзiмге бас бостандығынан айыру жазасы да көрсетілген.
 Ал, қасақана өзiнiң денсаулығына зиян келтiру немесе аурумын деп жалған мәлімет беру арқылы әскерге барудан бас тартатындар үшін үш мың айлық есептiк көрсеткiшке дейiнгi мөлшерде айыппұл салуға не сол мөлшерде түзеу жұмыстарына не сегіз жүз сағатқа дейінгі мерзімге қоғамдық жұмыстарға тартуға, не үш жылға дейiнгi мерзiмге бас бостандығын шектеуге заңдық негіз бар.
– Реті келгенде оқырмандарымызға түсіндіре кетейік, бүгінгі таңда әскерге шақырудың тәртібі, талабы қандай? Әскер қатарынан бас тартуға негіз болатын жеңілдіктер қарастырылған ба?
– Жыл сайын елімізде 18-27 жас аралығындағы барлық ер азаматтар әскерге  шақырылады. Әскери борышын өтеу, Қазақстан Республикасының әскер сапында болып, Отанын қорғау әр азаматтың  парызы мен міндеті. Дегенмен, азаматтардың әскерден уақытша және тұрақты негізде босатыла алатын бірқатар жағдайлары қарастырылған. («Әскери қызмет және әскери қызметшілердің мәртебесі туралы» заңға сәйкес: 35-36 баптары).

 

– Мысалы, қандай жағдайда әскерден босатылады?

– Алдымен Қазақстандағы әскери тәртіп бірнеше бағыттарға бөлінетінін атап өтейік:
• мерзімді әскери қызмет (18-27 ер адамдар үшін 12 ай мерзімге);
• запастағы офицерлер қызметі (29 жасқа дейінгі жігіттер үшін 24 ай мерзімге);
• келісімшарт бойынша әскери қызмет (келісімшартта көрсетілген мерзімге сәйкес);
• әскери жиындар (әскери міндеттілер үшін 2 аптадан үш айға дейінгі мерзімде).
Әскерге шақыру жылына 2 рет жүзеге асырылады: наурыз – маусым  және қыркүйек – желтоқсан айларының аралығында.
Бейбіт уақытта әскери шақырудан мынадай азаматтар босатылуы мүмкін:
• туыстарының бiрi (әкесi, анасы, аға-інілерi немесе апа-сіңлілері) әскери қызмет өткеру кезеңiнде, қызметтік мiндеттерiн атқару кезiнде қаза тапқан, қайтыс болған немесе І немесе ІІ топтағы мүгедек болып қалғандар;
• басқа мемлекетте әскери  (балама) қызметті өткерген;
• «Қазақстан Республикасының арнайы органдары туралы» ҚР Заңының 51-бабының 9-тармағында көзделген жағдайларды  қоспағанда, Қазақстан Республикасының арнайы мемлекеттік органдарында қызметті өткерген;
• оқу туралы растау құжаттарын ұсынуда доктор ғылыми дәрежесі барлар;
• ҚР тіркелген діни бірлестіктерде діни қызметкері болып жұмыс жасайтындар;
• денсаулық жағдайы бойынша әскери қызметке жарамсыз деп танылғандар.

 

– Ал, әскерге шақыру мерзімін кейінге шегеру бойынша кімдерге жеңілдік берілген?
– Әскерге шақыруды кейінге қалдыру Заңда көрсетілгендей отбасы жағдайлары бойынша, білім алуды жалғастыруы үшін, денсаулығына байланысты әскерге шақыру мерзімін кейінге шегеруіне болады.

 

– Оқырманға түсінікті болсын, «Отбасы жағдайлары бойынша» дегенге қандай жағдайды жатқызуға болады?  Себебі, редакцияға хабарласқан тағы бір оқыр-манымыз былай дейді: «Жалғыз атасымен тұратын көрші жігітті қайта-қайта әскерге шақыртып жатыр екен. Әкесі де шешесі де ерте қайтыс болып, бала тек атасымен өсіп-жетілді. Ол әскерге кетсе, қарияға кім жанашыр болады?» Мұндай  жағдайда қандай жеңілдік қарастырылған?

– Егер, адамның көмегiне мұқтаж және толық мемлекеттiк қамсыздандыруға алынбаған отбасы мүшелерiн  күтумен айналысатын, сондай-ақ жақын туыстары немесе басқа да адамдар болмаған кезде отбасы мүшелерін асырауға мiндетті азамат болса әскерге шақыруды кейінге қалдыру мүмкіндігі бар.
 Басқа адамның көмегiне және күтіміне мұқтаж отбасы мүшелерi төмендегіше анықталады:
• әкесi, анасы, әйелi, сондай-ақ әскерге шақырылушының ата-анасы болмаған жағдайда, зейнеткер жасына толған немесе І немесе ІІ топтағы мүгедектер болып табылатын атасы мен әжесi, егер олар оның асырауында болса;
• ата-анасы болмаған жағдайда, І немесе ІІ топтағы мүгедектер болып табылатын немесе он сегіз жасқа толмаған аға-інілерi, апа-сіңлілері;
• әскерге шақырылушыдан басқа І немесе ІІ топтағы мүгедектер болып табылатын немесе 18  жасқа толмаған бiр және одан да көп балалары бар және оларды күйеусiз (әйелсiз) тәрбиелеп отырған анасы/әкесi;
• өзінің асырауында жасы бойынша еңбекке қабiлетсiз немесе І немесе ІІ топтағы мүгедектер болып табылатын 1 және одан да көп жалғызiлiктi туыстары (әкесi, анасы, аға-інілерi, апа-қарындастары) бар және оларды күйеусiз (әйелсiз) асырап отырған анасы (әкесi);
• І немесе ІІ топтағы мүгедек болып табылатын, екіншiсiн өзi асырайтын және әскерге шақырылушыдан басқа 18 жасқа дейінгі бiр және одан да көп бала тәрбиелеп отырған ата-анасының бiрi;
• Отбасы мүшелерінің біреуі мүгедек және шақырылушы жалғыз ер бала болса;
• өзiнiң асырауында анасыз тәрбиелеп отырған баласы (балалары) бар азаматтар;
• ата-анасының қайтыс болуына немесе олардың ата-ана құқығынан айырылуына немесе сотпен бас бостандығынан айыруға сотталуына байланысты кемiнде екi жыл тәрбиесiнде және асырауында болған адамдары бар азаматтар;
• некеде тұрған және бiр және одан да көп баласы бар азаматтар болып табылады.

 

–Студенттерге жеңілдік бар ма? Олар оқудан қол үзіп қалмас үшін, әскерге баруды кейінге жылжыта ала ма?
– Білім алуды жалғастыру үшін тиiстi білім беру ұйымдарында, сондай-ақ басқа мемлекеттердің жоғары оқу орындарында күндiзгі оқу нысаны бойынша техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі немесе жоғары білім алып жүрген азаматтарға оқитыны туралы растайтын құжаттарды ұсынған кезде – бiр жоғары оқу орнын аяқтағанға дейiн әскери қызметке шақыруды кейінге қалдыра алады.
Білімін жалғастыру себебі бойынша кейінге қалдырылған азаматтар, білім алу кезінде ғана кейінге қалдырылады.

 

– Мысалы, әскерге барардың алдында бозбаланың аяқ астынан денсаулығы сыр беріп, тиісті ем-дом шараларын қабылдауы керек болып қалды делік. Мұндай жағдайда әскери борышын кейінге шегере ала ма?
– Денсаулық жағдайы бойынша шақыру мерзімін кейінге қалдыру шақыру комиссиясының шешімімен 1 жылға дейінгі мерзімге ұсынылады.
Басқа себептер бойынша әскери қызметке шақыруды кейінге қалдыру:
• педагогикалық білiмi бар және мамандығы бойынша жұмыс iстеп жүрген кезеңiне;
• тиiстi бiлiмi бар, мамандығы бойынша ауылдық (селолық) жерлерде тұрақты жұмыс iстейтiн дәрiгерлерге – денсаулық сақтау ұйымдарында жұмыс iстеп жүрген барлық кезеңiне;
• ҚР Парламентiнiң немесе жергiлiктi өкiлдi органдардың депутаттарына;
• өздеріне қатысты анықтау, алдын ала тергеу жүргiзiліп жатқан немесе соттар қылмыстық iстерiн қарап жатқан адамдарға – тиiсiнше анықтау, тергеу аяқталғанға немесе сот үкiмi күшіне енгенге дейiн;
• тиісті білімі бар азаматтық әуе кемелерінің ұшу экипаждарына, азаматтық авиация инженерлеріне, механиктеріне және техниктеріне азаматтық авиация ұйымдарында барлық жұмыс істеу кезеңіне  беріледі.
Бұл жағдайда мерзімін кейінге қалдыру жұмыстың барлық кезеңіне беріледі, ал қылмыстық іс жағдайында – сот шешімі бойынша тергеу аяқталғанға дейін ұсынылады.

Өздеріңізге белгілі Шымкент қаласында автобустарда жолаушылар жолақысын ТӨЛЕМ картасы арқылы жүзеге асыру кең өріс алды. Жолкіре жүйесіндегі төлемнің бұл түріне қатысты бастапқы мәселелер өз шешімін тауып, саябырсыған. Алайда, соңғы күндері қала тұрғындары тарапынан «Мектеп оқушыларына, студенттерге арналған ТӨЛЕМ картасын қайдан аламыз?» деген сауалдар жиі қойылуда.

571

жайлы мәлім де беймәлім тарих

 

Газетіміздің «Бір ескерткіштің сыры» атты тұрақты айдары бойынша жарияланған мақалалардың өз оқырмандары бар. Кей мақаламызға оқырмандардың өтініші, сұрағы негіз болатыны да жасырын емес. Мысалы, «ГАИ-дің алдына ескерткіш не үшін қойылған?!» деп кейіген бір оқырманымыз үшін «Дядя Сережа деген кім болған?» деп те қалам тербедік. Мақала газетіміздің ресми сайтында жариялана салысымен әлгі оқырманымыз хабарласып, «сіз өткенде мен сынаған ескерткіш туралы жазыпсыз ғой. Мен оның сондай тағлымды тарихы барын білмеппін. Енді біліп жүретін болдым. Рақмет» дегені де бар. Мұның бәрін не үшін айтып отырмыз?

505

СІЗ ЖОЛДАҒАН САУАЛДАР...

Среда, 13 Январь 2021 04:22

unnamed

88Әлеуметтік-тұрмыстық мәселелерге арналған «Тұрмыс» бетіне оқырмандарымыздан келіп түсіп жатқан сауалдар аз емес. Оларды тақырыптарға топтастыра отырып, тиісті сала маманының ресми жауабын беруді дәстүрге айналдырып келеміз.
Дегенмен, көбіне оқырмандарымыздан мемлекеттік әлеуметтік төлемдер, көпбалалы аналарға берілетін жәрдемақылар жайына қатысты сауалдар келетіні жасырын емес. Бұл жолы да солардың бірқатарын жариялап, соған қатысты Шымкент қаласы бойынша Еңбек, әлеуметтік қорғау және көші-қон департаментінің зейнетақы және әлеуметтік қамсыздандыру бөлімінің басшысы Әнуар ІЛЕСПАЕВТЫҢ жауабын назарларыңызға ұсынамыз.

 

e4b13e60bc11b49255c4a330821ed0a5dd646d20

«Алтын алқа» ала аламын ба?

Сұрақ: Ұлбике АХМЕТОВА: 

– Мен өмірге жеті бала әкелген анамын. Сол перзенттерімнің бірі осыдан 20 жыл бұрын 27 жасында жол апатынан қайтыс болды. Кезінде «Күміс алқа» алғанмын. Алайда қайтыс болған жетінші баламды қосып, «Алтын алқа» алуыма заңдық тұрғыда негіз бар ма?

Жауап:
– Ұлбике Ахметова апаға 6 баланың анасы – «Күміс алқа» иегері ретінде, көп балалы аналарға берілетін жәрдемақы кезінде дұрыс тағайындалған.
Ал 7 баласы болғаны, соған лайықты
берілетін «Алтын алқа» мәртебесін алу
мәселесі бойынша тұрғылықты
жердегі әкімшіліктің награда
бөліміне хабарласуы
керек.

 

Зейнеткерлікке екінші рет шықсам...

Сұрақ: Гүлзада АЙТУАРОВА, зейнеткер:

– Зейнеткерлікке кезінде бала санымен ерте шыққанмын. Енді зейнет жасына жеткендіктен зейнетке қайта шығуыма бола ма? Ондай жағдайда зейнетақым қазіргі мөлшерге теңестіріліп, көбейе ме?

Жауап:
– Қазақстан Республикасында азаматтарды зейнетақымен қамсыздандыру туралы Заңына сәйкес, 5 және одан көп баласы бар көп балалы аналар - 53 жасынан зейнеткерлікке шыға алады. Бірақ, қолданыстағы Заң талаптарына сәйкес, көп балалы ана ретінде зейнеткерлікке шығу құқығын пайдаланған ана, екінші рет қайта зейнеткерліке шыға алмайды. Ондай талап заңда қарастырылмаған.

 

«Күміс алқаны» қашан береді?

Сұрақ: Салтанат ЖАНСЕЙТОВА, қала тұрғыны:

– Мен жақында алтыншы перзентімді босандым. Енді маған «Күміс алқа» беріле ме? Ол үшін не істеуім керек? Қайда құжат тапсырамын? Кейбіреулер «құжатты келесі жылы өткізесің» деп жатыр. Осы рас па?

Жауап:
– 6 баласы бар аналарға берілетін «Күміс алқа» мәртебесін алу үшін, алтыншы балаңыз 1 жасқа толғаннан кейін тұрғылықты жердегі әкімшіліктің награда бөліміне хабарласып тиісті құжаттарды тапсыруыңыз керек. «Күміс алқа» белгісімен марапатталғандығы туралы куәлікті алғаннан кейін, көп балалы ана ретінде жәрдемақы тағайындауға өтініш бересіз. Жәрдемақы өтініш берген күннен бастап тағайындалатынын наза-
рыңызға саламыз.

 

ЗЕЙНЕТАҚЫ МЕН ЖӘРДЕМАҚЫ КӨБЕЙДІ

2021 жылдың 1 қаңтарынан бастап әлеуметтік төлемдердің мөлшері артты. Қазақстан Республикасының «2021-2023 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Заң жобасына сәйкес келесі жылдың 1 қаңтарынан бастап:
– Айлық есептік көрсеткіш – 2 917 теңге;
– Ең төменгі зейнетақы – 43 272 теңге;
– Ең төменгі төменгі базалық зейнетақы төлемі – 18 524 теңге;
– Күнкөріс деңгейі мөлшері – 34 302 теңге;
– Ең төменгі жалақының мөлшері – 42 500 теңге болып белгіленді.

ЗЕЙНЕТАҚЫ
-7% КӨБЕЙДІ,

ЖӘРДЕМАҚЫ
5% АРТТЫ.

 

WhatsApp Image 2021-01-06 at 16.45.32

«Мен үшін елдің сенімі қымбат»

Среда, 30 Декабрь 2020 04:23

413

Сәкен Майғазиев 1975 жылы 1 қаңтарда Түркістан облысы, Созақ ауданында дүниеге келген. 1993 жылы Ж.Елебеков атындағы республикалық эстрада - цирк колледжінде «Соқпалы аспаптар және эстрада әншісі» бөлімі бойынша, 1997 жылы Т.Жүргенов атындағы «Өнер» академиясының «Эстрада әншісі» бөлімі бойынша білім алған. 2001 жылдан бастап эстрадалық «МузАРТ» тобының мүшесі.
2012-2018 жж Ж.Елебеков атындағы Эстрада және цирк колледжінде ұстаз, 2018-2020 жж. аралығында Т.Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық өнер академиясының шығармашылық жұмыстар және халықаралық байланыстар жөніндегі проректоры қызметтерін атқарды.

Шымкент қалалық мәдениет үйі» концерттік ұйымы» МКҚК директорының міндетін атқарушы болып жуырда белгілі әнші, ҚР мәдениет қайраткері, «Дарын» Мемлекеттік жастар сыйлығының иегері Сәкен Майғазиев тағайындалды.
Шынын айтқанда шымкенттіктер үшін үлкен жаңалықтың біріне айналған бұл тағайындау әлеуметтік желіде де қызу талқыға түсті. Бәрі де Сәкен Майғазиевтің алдағы жоспарлары қандай екенін білуге құмартқанын аңғару қиын емес еді. Біз өз оқырмандарымызға мәселенің мән-жайын жеткізу үшін Сәкен МАЙҒАЗИЕВТІҢ өзімен сұхбаттасқанды жөн көрдік.

– Сәкен Қордабайұлы, өзіңізді алдымен Шымкентке жаңа қызметке тағайындалуыңызбен мегаполистің бас басылымы «Шымкент келбеті» газетінің ұжымы мен оқырмандары атынан құттықтаймыз!

– Көп рахмет! Газетті жақсы білемін. Бұрын сайттарыңыздан аракідік қарап жүрген болсам, Алла қаласа, енді газеттеріңізді қолға алып, оқып тұрамын.

– Шынын айтқанда сіздің Шымкент қалалық мәдениет үйінің басшылығына тағайындалуыңыз біраз оқырманымызға күтпеген жағдай болғаны рас. Бұл қызметтің тізгінін ұстауға сізге кім ұсыныс жасады? Сіз басқаратын бұл мекеменің негізгі міндеттері қандай? Алдымен осы сұрақтардың жауабын біліп алсақ деп едік...

– Біздің мекеменің ресми атауы – «Шымкент қалалық мәдениет үйі» концерттік ұйымы» мемлекеттік коммуналдық қазынашылық кәсіпорны. Оқырмандарға түсініктірек айтар болсақ, «Қазақконцерт» ұйымы секілді концерттік бағдарламаларды ұйымдастырушы ұйым.
Осы ұйымды басқаруға мені лайықты көріп, ұсыныс жасағанда шынымды айтсам өзім де таң-тамаша болғаным рас. Әрине үлкен сенім жүгін жүктегені үшін ең алдымен қала әкімі Мұрат Әйтенов, бірінші орынбасары Шыңғыс Мұқан, мәдениет басқармасының басшысы Ханзада Есеноваға алғысымды айтамын. Дегенмен, келісуге келгенде біраз ойлануға тура келгенін жасырмаймын. Алдымен анаммен ақылдасу, қабырғаммен кеңесу дегендей, анамның ақ батасын алған соң барып, туған жерді түлетуге, теңізге тамшыдай болсын өз үлесімізді қосуға тырысайын деп шештім. Оның үстіне «Кіндік қаның тамған жерге ащы терің тамсын» деген ұстанымдағы азаматтың бірі болған соң бұл ұсынысты ықыласпен қабылдап, елге аттың басын бұрып отырмыз. Құдайға мың шүкір, шымкенттіктер әуелбастан жатырқамайтын жұрт қой, жатсынбай, керісінше ыстық ниет, кең пейілдерін білдіріп қарсы алып жатыр. Енді сол сенім үдесінен шығып, үміттерін адал жүріп ақтасақ дейміз.
Ал, жаңа қызметке тағайындалған соң әрбір азаматтың өзінің стратегиялық жоспары, жобасы болуға тиісті деп ойлаймын. Кез келген жағдайда «Мен не істей аламын?» деген сауалды іштей өз-өзіме қойып жүретіндіктен Шымкент концерт ұйымына келе салысымен осындағы жігіттермен ақылдасып, бірқатар жобаларды жүзеге асырсақ деп отырмыз. Оны Алла қаласа алдағы кезде шымкенттіктер көріп, өз бағасын беретін болады. Бастысы, «Шымкент концертті» «Қазақконцерт» деңгейіне жеткізсек дейміз.
Өздеріңіз білесіздер, талай сахна саңлақтарын жұртшылыққа танытып, жақындатып жүрген «Қазақконцерттің» деңгейі өте жоғары. Бұл орайда осы ұйымды басқарған ұстазымыз Алтынбек Қоразбаевтан, ұйымның қазіргі басшысы Жеңіс Сейдоллаұлы ағамыздан үлгі алатын тұстарымыз өте көп.
Дәл сондай дәрежеге «Шымкент концертті» де көтерсек, еліміздегі үшінші қала мәртебесіне ие болып отырған шаһардың өзіне тән мәдениетін өзгелерге таныта жүріп, дамытсақ, жаңғыртсақ деген мақсатымыз бар. Қала әкімі Мұрат Әйтеновпен кездесу барысында да бірталай тың жобаларымен таныстым. Шымкентте мәдени-тарихи туризмді дамыту жолында әсіресе, қолөнер шеберлерінің орталығын қалыптастыру, рухани байыта түсетін мәдени іс-шараларды қалыптастыру қажет. Біздің қаламызға келген қонақтар мегаполиске тән мәдениетке тәнті болып кетсе дейміз.

– Сәкен Қордабайұлы, отаншылдық сезім, туған жерді түлету мақсатындағы ізгі ойлар әрине көпті қуантады. Әрі, осындай мақсатты ту етіп Шымкентке келген азаматтар да аз емес. Дей тұрғанмен, талай саңлақтың талантын шыңдауға негіз болған Алматыдағы Т.Жүргенов атындағы Өнер академиясы да үлкен мектеп, өнердің ұстаханасы. Қарапайым оқырман үшін сіздің сол академиядағы проректорлық қызметіңіз де жаман орынтақ еместігі анық. Үйреніскен ортаңызды, өнер ордасы Алматыны қиып Шымкентке келу де оңай болмаған болар....

– Мансап қуып, билікті аңсап келген жоқпын. Қаржылай байлық мәселесі де мені қызықтырмайды. Себебі, Аллаға шүкір, өз несібемді адалынан тауып жеп жүргендіктен Құдайдың нәсіп еткеніне қанағатшылмын. Жалпы болмысым жемқорлыққа, парақорлыққа қарсы адаммын. Сондықтан өнер, мәдениет саласында тазалықтың болғанын қалаймын. Концерт дегеннің қалай ұйымдастырылатынын әншіден артық ешкім де білмейді. Өнерге бөлінген қаржы тек өнерді өрістетуге жұмсалуы керек.
Ал, сіз айтып отырған Өнер академиясына да о баста үлкен толғаныспен барған адаммын. Т.Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық Өнер академиясының шығармашылық жұмыстар және халықаралық байланыстар жөніндегі проректоры қызметіне ректор Асхат Максимұлы Маемиров өзі ұсыныс жасап шақырғанда да бір апта ойландым.
Тек Асхат ағамыз «Бимен көркемделген, күймен көмкерілген талай концерттің басы-қасында жүрген азаматсыз, бүгін өнерге аяқ басып жатқан жастардың барлығы болмаса да 50 пайызы сіздерге еліктеп өсіп келеді, Көбі «МузАрт» арқылы эстарадаға қызыққан жастар. Соларға әрі қарай да өз тәжірибеңізбен бөлісіп, бағыт-бағдар беріп тәрбиелесеңіз» деген кезде айтып отырған ұсынысы орынды ғой деп шештім. Әрине, әнші үшін түрлі дайындықтар мен концерттік бағдарламалардың арқасында уақыттың тапшы болуы мұндай жауапты қызметте өз кедергісін келтіретіні жасырын емес. Мұндай кезде де сол Асхат Максимұлының «Үлгеретін адам бәріне де үлгереді. Ал, үлгермеймін деген адам қызметі жоқ болса да ештеңеге үлгермейді» деген сөзі қамшы болды.
Осылайша Өнер академиясында екі жыл абыройлы қызмет атқардым. Шымкентке қызмет ауыстырып кететінімді айтқанда академияның қазіргі ректоры Ахан Жылқышыбайұлы Әбдуәлиев батасын беріп, жақсы тілектерін айтып шығарып салды. Біраз жобаларымызды жүзеге асырдық. Бірқатарына қазір әлемді алаңдатқан вирустық дерт өз кедергісін келтіргені де жасырын емес. Алла енді осы аурудың шипасын беріп, бұрынғыша жаймашуақ қалпымызға оралып жатсақ әлі де жүзеге асыратын жобаларымыз жоқ емес.

– Жаңа қызметке тағайындала салысымен өзіндік жоба, жоспарларымды түзе келдім дедіңіз. Құпия болмаса шымкенттіктер үшін алдағы жобаларыңызбен бөлісе кетсеңіз...

– Әрине, оның аса құпия ештеңесі жоқ. Басты жоспарымыз Ұлыстың Ұлы күні Наурызды жоғары деңгейде атап өту, «Шымкентте өтетін Наурызға міндетті түрде баруым керек» деп қазақтың батысы мен шығысынан ел арнайы келіп, тамашалайтындай концерттік бағдарлама ұйымдастырсақ дейміз. Бір сөзбен айтқанда Наурыз мерекесін өзіне лайық деңгейде тойлау мәселесіне үлкен мән беріп отырмыз.
Айта кету керек, маған Ханзада Әзімханқызының «Белгілі бір жоба ұнамай ма өзгесін ұсын. Ұсындың ба оны жүзеге асыр» деген принципі қатты жігер берді. Наурыз тойды жалпыхалықтық мерекеге айналдыру үшін, ел жыл сайын «Паһ, шіркін Шымкенттің Наурыз тойы-ай?!» деп тамсана айтып жүруі үшін бар күшімізді саламыз деп отырмыз.
Бұдан бөлек, келесі жылы еліміздің ең басты мерекесі Тәуелсіздігіміздің 30 жылдығы, Шымкент қаласының 2200 жылдығы, жыр алыбы Жамбыл Жабаевтың 175 жылдығы, ақиық ақын Мұқағали Мақатаевтың 90 жылдығы сынды бірқадау мерейтойлық іс-шаралар ұйымдастыру жоспарда бар.

– Сөзіңіз аузыңызда, «МузАрттың» 20 жылдығы да 2021 жылдың еншісінде болғалы тұр...

– Иә, ол да бар.

– Қалай десек те көпшілік көрермен сізді «МузАрт» арқылы танып білді. Осы топпен ән әлемінде әйгілі болдыңыз дегенім ғой...

– Көкейіңіздегі сауалды түсіндім. Өз басым «МузАрт» тобын отбасымнан кейінгі орынға қоямын. Аязбидің шапаны сияқты қайдан шыққанымды есіме салып тұру үшін де «МузАрт» көкейде үнемі «ілулі» тұрады. Маған Шымкенттен жаңа қызмет ұсынған кезде де осы «МузАрттың» мерейтойлық концертіне дайындығымыз қалай болатынын алға тартқаным бар. Бірақ, түптеп келгенде мерейтойлық іс-шараларды бір-бірімен байланыстыра отырып, бір өңірді ғана қамтымай, ел болып ұйысып атқаруға болады емес пе?! Мысалы, Тәуелсіздігіміздің 30 жылдығы, Мұқағали ағамыздың 90 жылдығымен «МузАрттың» 20 жылдығын байланыстыра отырып, ел амандығын берсе, өңірлерді аралап шымкенттік концерттік бағдарламаны өзге облыстарға да таныстырып, тамашалатып қайтуға болады емес пе?! Жалпы өнер елмен елді татуластыратын, байланыстыратын құрал. Өнер арқылы бар қазақты біртұтас етуге болады. Сырдың жыр сүлейлері, батыстық мақам, Шығыстың шайырлары бәрін бір-бірімен тығыз байланыста ету үшін, бір өңірдің өнерін, бір өңірге насихаттау, әр аймақтың өнерпаздарын өздерінде ғана шектеліп қалмауы үшін, концерттік бағдарламалар жобасын жүзеге асыру жақсы нәтиже береріне сенімдімін.
Ал, қоғамда қалыптасқан бүгінгідей жағдайға да дайын болуымыз керек. Қазір цифрлы қоғам. Бұл орайда да отандық өнім ұсына отырып, арнайы канал ашу, сол арқылы қашықтан, онлайн концерт ұйымдастыру жобасын да ойластырудамыз. Жүзеге асып жатса, бұл да бір үлкен жетістігіміз болғалы тұр.

– Сіз әлеуметтік желі қолданушысы ретінде де өте танымалсыз. Белсенділігіңізден болар «Сәкеннен қымыз», «Аlhadaya қара зере майы» сынды бизнесіңізді де әлеуметтік желі арқылы жақсы біліп отырамыз. «Шымкент концертті» басқару бұл бизнестеріңіздің тоқтап қалуына кедергі келтірмей ме?

– Әлеуметтік желіде 3 млн 700 мыңнан астам оқырманым бар екен. Олардың маған деген сенімі мен үшін қымбат дүние. Олай болса, мен әлеуметтік желі арқылы бір затты жарнамаламас бұрын, оның адам ағзасына қаншалықты пайдалы екенін, әсіресе, балаларға зияны болмауына мұқият мән беремін. Ұстанымым солай. Өзім тексеріп көрмей біреуге ұсынбаймын. Сондықтан да сіз айтып отырған, қымыз, қара зере майы адам ағзасына пайдалы заттар. Денсаулықты жақстартатын отандық өнімдер.
Бизнесімді біраз жылдан бері ұлым басқарып, жүргізіп жүргендіктен, балама толықтай сенім артып отырмыз. Қаржыгер мамандығын меңгерген ұлымыз әрі қарай да бұл бизнестерді дамыта бермек. Ал, жұмыстан тыс уақытта өз оқырмандарыма әлеуметтік желі арқылы жарнама жасасам оның еш сөкеттігі жоқ деп ойлаймын.

– Сәкен Қордабайұлы, газетіміздің оқырмандары үшін айтқан ақжарма әңгімеңіз үшін көп рахмет!

– Сіздерге де табыс тілеймін. Шымкент қаласының мәдениетін дамытуда бірлесіп атқарар ісіміз көп бола берсін.

 DSC7442

Биыл «Адамзаттың Абайы» атанған Ұлы ақынның мол мұрасын жаңғыртқан, өшпес өнегесін дәріптеген, ақынның аманаттай болған өлеңдері арқылы ұрпақтың санасын тағы бір сілкінткен, ой саларлық іс-шаралар ұйымдастырған мерейлі жыл болғаны рас.

Бірқатар өңірлерде хакім Абайға арналған ескерткіштер қойылды. Ескерткіш дегеннен ойға оралады, Шымкент қаласында Абай Құнанбайұлына арнап 1995 жылы ескерткіш орнатылған еді. Ол кезде...
Бәрі де еліміз өз Тәуелсіздігін алған кезеңнен бастау алған-ды. Алдымен Шымкентте үш аудан құрылды. Соның біріне Ұлы Абайдың есімі берілді. Абай ауданындағы кең көше ақын атымен аталып, көркейтілген. Шымкенттегі Абай даңғылы сол жылдардағы көрікті көшелердің бірінен саналатын. Көп ұзамай бұған дейін 25 жыл бойы «Октябрьдің 50 жылдығы» аталып келген саябаққа қазақтың бас ақынының есімін беру туралы ұлт зиялыларының ұсынысы қабыл болып, ҚР Үкіметінің арнайы қаулысы шықты. Бұл 1991 жыл болатын. Одақтық жүйенің құрсауынан енді шыққан жас мемлекет үшін, сол кездегі қала тұрғындары үшін бұл қуанышты жаңалық «Ақ түйенің қарны жарылған күндей» әсер еткені рас.

 

10


–Абай ауданы 1992 жылдың 14 наурызында құрылды. Әлі есімде мені алдымен осы ауданға «глава района» етіп тағайындады. Уақыт өте келе қызметіміз «аудан әкімі болып» өзгерді. Осы ауданды 5 жыл 7 ай басқардым. Аудан құрыла салысымен Абай саябағына Ұлы ақынға ескерткіш қою туралы қала әкіміне ұсыныс жасадық. Ол кезде қала әкімі Сейіт Белгібаев болатын. Зиялы қауымның атынан жазылған
ұсынысымызды әкім қолдап, саябақта алдымен ескерткіштің орнын нақтылап, белгі тас орнаттық. Арада бірнеше жыл өтсе де сол белгі тастың орнына ескерткіш қою ісі кейінге қала берді. Ол кезде елдің экономикалық жағдайы мәз емес еді ғой. Оның үстіне ескерткішке бюджеттен қаржы бөлінбейді. Демеуші болар қалталы азаматтардың да қатары көп емес. Бірақ, солай екен деп қарап отыруға тағы да болмайтынын түсіндім. Аудандағы зауыт басшыларына тікелей шығып, көмектесуін сұрадым. Бұл орайда аудан аумағында орналасқан сол кездегі электр-механикалық, қорғасын зауыты секілді ірі кәсіпорындар мен
«ХХІ-партсьезд» совхозының жігіттері көп қолдау көрсетті, – дейді сол кездегі Абай ауданының әкімі Пернебай Әбубәкіров.
Ескерткіш орнату ісіне білек сыбана кіріскен Пернебай аға шығармашылық топ ұсынған 5-6 жобаны комиссия қарауына бергенін айтады. Көпшіліктің талқылауында қазіргі ескерткіштің сызбасы мақұлданған.
–Абай ескерткішін марқұм досым Дәурен Әлдеков екеуміз жасадық. Жалпы ол екеуміз бірігіп сомдаған ескерткіштердің саны жүзден асады. Соның ішінде әсіресе, Абай
Құнанбайұлына арнаған ескерткіштер көп-ақ. Шымкент қаласында ғана емес, біз орнатқан ескерткіш, бюст Қазығұрт, Жетісай, Шардара аудандарында да бар. Ең сәтті шыққаны деп мен Шардарадағы Абай ескерткішін айтар едім, - дейді мүсінші, Мемлекеттік сыйлықтың иегері
Насыр Рүстемов.
Мүсін авторының айтуынша, Абай ескерткішін жасауға қажетті мысты сол кездегі қорғасын зауытынан алған. Абай ауданының әкімі П.Әбубәкіровтың тікелей араласуымен зауыт осы ескерткіш үшін арнайы металл бөлдірген.
Айта кету керек, сәулет, ескерткіш өнерінде өзіндік қолтаңбасы бар Насыр Рүстемов пен Дәурен Әлдековтың бірігіп жасаған ескерткіштері өте көп. Шымкентте, қазіргі Шәмші Қалдаяқов көшесіндегі (бұрынғы Ильич көшесі) Ұлы композиторға қойылған ескерткіш, Әлия Молдағұлова көшесіндегі батыр қыздың бейнесі, «Ордабасы» алаңындағы Жер ана монументі, «Қасірет» мемориалдық кешеніндегі әйел-ана бейнесі, Сайрам ауданының орталық алаңындағы Абылайхан, Шәуілдірдегі әл-Фараби ескерткіштері, Қазығұрт ауданындағы Батырлар аллеясындағы мүсіндер осы екі азаматтың еншісіндегі еңбектер.
–Ең алғаш мүсіндеген ескерткішіміз Тараз қаласында тұр. Мұхамед Қайдар Дулатиге арнаған сол ескерткіш әлі күнге көңілімізге ыстық. Жамбыл облысында Бауыржан Момышұлына, Бәйдібек бабаға арнап ескерткіштер орнаттық. Ал, Шымкенттегі «Тәуелсіздік» саябағындағы Тәуелсіздік монументі үшін Елбасы Н.Назарбаевтан мақтау сөз естіп, Мемлекеттік сыйлыққа ие болуымыз көп жылғы еңбегіміздің жемісі дер едім, - дейді Насыр Рүстемов.
Абай ескерткішіне қайта оралатын болсақ, «біткен іске сыншы көп» дегендей түрлі пікірлердің айтылатынын ескерткіш авторы да, оны орнатуға мұрындық болған Пернебай Әубәкіров те жоққа шығармайды. «Ол кезде бастысы Ұлы ақынды ұлықтауға күш салғанымызды, сол арқылы тұрғындардың ұлттық рухын оятқанымызды мақтаныш еттік» дейді олар.
Жалпы Қазақстанда Абай Құнанбайұлына орнатылған ескерткіштер саны аз емес. Әрқайсысы өзіндік кескін-келбетімен ерекше. Мүсіншінің шығармашылығына қарай әрқилы болғанымен қайсібір ескерткіш болмасын елдің рухын көтеретіні рас.
Қазақстанда А.Құнанбайұлына арналған 14 ескерткіш бар.
Ал, Абай атамызға әсіресе шетелдерде мүсін орнатылып жатқанын естігенде тіптен марқаямыз. Мысалы, Өзбекстанның астанасы Ташкентте Абай Құнанбайұлына еңселі ескерткіш бар. Әзербайжанның орталығы Бакуде, Ресейдің астанасы Мәскеуде орнатылған Абай ескерткіші қазақ деген халыққа дара да дана тұлғасы арқылы құрмет көрсетіліп тұрғандай. Бұдан бөлек Стамбулда, Каирде, Будапешт пен Тегеранда, Қытайдың астанасы Бейжіңде, Францияның Ренн қаласында Абай мүсіні көрнекі орындарда ұлтымыздың абыройын асқақтата түсуде.
Лондонда Абай музейі бар. Үндістан, Германия, Украина, тағы басқа елдерде Ұлы ақынға көше аты берілген.
Бұл да болса Ұлы ақынның «Адамзаттың Абайы» атына лайықты құрмет деп білеміз.

Страница 1 из 4